Gdy konie nagle stają się nieposłuszne podczas jazdy, coraz częściej potykają się, a nawet upadają, jedną z możliwych przyczyn są zaburzenia koordynacji wynikające ze zmian w obrębie kręgosłupa. W szczególności wady rozwojowe w okolicy dolnej części kręgosłupa szyjnego mogą wywoływać objawy kliniczne, tj. nieprawidłowości, które można stwierdzić bez konieczności stosowania dodatkowych środków diagnostycznych. Z tego powodu w środowisku jeździeckim toczy się obecnie intensywna dyskusja na temat ECVM (Equine Complex Vertebral Malformation).

Deformacje kręgów dolnej części kręgosłupa szyjnego konia, występujące w ramach tej choroby, dotyczą głównie szóstego i siódmego kręgu szyjnego. Zmiany obejmują jednostronny lub obustronny brak wyrostka kostnego na spodniej stronie szóstego kręgu szyjnego, co częściowo wiąże się ze zmianami strukturalnymi siódmego kręgu szyjnego oraz pierwszego żebra.

W związku z coraz częstszym i szerszym stosowaniem badań rentgenowskich u koni dostępnych jest coraz więcej danych dotyczących wyników badań kręgosłupa (szyjnego). Klasyfikacja tych wyników pod kątem przyczyn, czynników wpływających oraz znaczenia klinicznego często stanowi trudność. Zarówno środowisko weterynaryjne, jak i hodowcy koni dążą do ustalenia związku między występowaniem ECVM a objawami klinicznymi, a także do wyjaśnienia ewentualnej dziedziczności tej choroby. Potrzebne są naukowo potwierdzone ustalenia, aby na solidnych podstawach móc podejmować długofalowe decyzje dotyczące działań weterynaryjnych i hodowlanych.

Klasyfikacja schorzenia
ECVM nie jest bynajmniej nową chorobą, która po raz pierwszy pojawiła się u współczesnych koni jeździeckich i sportowych. Wręcz przeciwnie – tego rodzaju zmiany strukturalne w dolnej części kręgosłupa szyjnego konia opisywano już wiele dziesięcioleci temu, a dowodem na to są szkielety koni eksponowane w muzeach oraz opisy przypadków oparte na wynikach sekcji zwłok. Takie odmiany w budowie kręgosłupa szyjnego odnotowano również, a nawet przede wszystkim, u koni rasy angielskiej pełnej krwi. Większość opublikowanych wyników dotyczy właśnie tej rasy.

Szczególnie u koni wykorzystywanych obecnie głównie do celów sportowych struktury dolnej części kręgosłupa szyjnego odgrywają dosłownie nośną rolę. Stanowią one punkt przyczepu więzadeł i mięśni przedniej części ciała, do których należą ważne elementy podtrzymujące tułów i kończyny. Na chwilę obecną nie jest jednak wyjaśniony funkcjonalny związek między zmianami widocznymi w szkielecie lub wykrywalnymi w badaniu rentgenowskim a objawami klinicznymi u danego konia.

Dotychczasowe badania nie wykazały jednoznacznego związku między zmianami strukturalnymi w dolnej części kręgosłupa szyjnego a występowaniem objawów rozpoznawalnych bez pomocy środków diagnostycznych. Przeciwstawiają się temu doniesienia i doświadczenia praktyczne wskazujące, że konie wykazujące problemy z ujeżdżalnością i koordynacją ruchową wykazują również wyniki badań rentgenowskich zgodne z kryteriami ECVM. Wskazuje to, że pewien stopień zróżnicowania w budowie kręgów szyjnych jest zjawiskiem normalnym i niebudzącym obaw, jednak w indywidualnych przypadkach może również stanowić oznakę choroby. Określenie tego znaczenia chorobowego lub ustalenie kryteriów, które go charakteryzują, należy uznać za pilny przedmiot badań, wymagający bardziej ukierunkowanego i kompleksowego podejścia.

Chociaż wiadomo, że opisane zmiany w kręgosłupie szyjnym mają charakter wrodzony, nie jest dotychczas jasne, w jakim stopniu są one uwarunkowane genetycznie oraz jak duża część tej zmienności – zwłaszcza w odniesieniu do potencjalnego znaczenia klinicznego – wynika z czynników środowiskowych, takich jak np. żywienie klaczy matki w okresie ciąży, organizacja ruchu źrebaka lub późniejsza jazda konna i trening. W związku z tym nie wiadomo obecnie również, ile i jakie geny lub warianty genów mają decydujący wpływ na tę cechę. Aby naukowo odpowiedzieć na te palące pytania, konieczna jest ścisła współpraca między weterynarią, hodowlą zwierząt i środowiskiem naukowym.

Objawy
kliniczne Obraz kliniczny ECVM jest bardzo zróżnicowany i rozciąga się od braku objawów aż po ataksję rdzeniową, tj. zaburzenie równowagi i koordynacji ruchowej wywodzące się z kręgosłupa. Konie dotknięte tą chorobą mogą zwracać uwagę z powodu ograniczeń ruchowych o nasileniu od niewielkiego do znacznego w okolicy szyi oraz przednich kończyn. Często konie te wyróżniają się częstszym potykaniem się, a nawet upadkami, lub chwiejnym chodem. W wyniku niefizjologicznego obciążenia mięśni oraz, w niektórych przypadkach, ucisku nerwów szyjnych przez zniekształcone kręgi, konie mogą odczuwać ból podczas poruszania szyją, a także w samych mięśniach. W ciężkich przypadkach dochodzi do atrofii, czyli zaniku mięśni szyi.

Konsorcjum
badawcze International Association of Future Horse Breeding GmbH & Co KG (IAFH) angażuje się w poszerzanie wiedzy w zakresie hodowli koni oraz wspiera badania nad zagadnieniami istotnymi z praktycznego punktu widzenia. W ramach badania ECVM, rozpoczętego w 2023 roku z inicjatywy IAFH, zamierza się w pierwszej kolejności zbadać częstotliwość występowania wad rozwojowych dolnych kręgów szyjnych u koni ciepłokrwistych. Planowane jest przeprowadzenie kompleksowego gromadzenia danych na większej próbie koni ciepłokrwistych, aby umożliwić miarodajne analizy związku między genetyką a nieprawidłowościami strukturalnymi i klinicznymi. Konie zostaną poddane ogólnym badaniom klinicznym oraz badaniom neurologicznym. Obiektywne dane dotyczące ruchu, zebrane przy użyciu technologii czujników, mają dodatkowo wzbogacić bazę danych. W celu przedstawienia budowy anatomicznej kręgów szyjnych wykonuje się zdjęcia rentgenowskie dolnego odcinka kręgosłupa szyjnego, co wymaga zastosowania zaawansowanej techniki rentgenowskiej oraz doświadczenia osoby przeprowadzającej badanie. Genotypowanie SNP jest już rutynowo przeprowadzane przez jedenaście uczestniczących w badaniu stowarzyszeń hodowców koni jeździeckich w celu weryfikacji pochodzenia wszystkich źrebiąt, dzięki czemu dostępne są indywidualne profile genetyczne. Profil ten może teraz pomóc w ramach badania ECVM w zgłębieniu genetycznych przyczyn zmian zachodzących w kręgach szyjnych.

Ponieważ stowarzyszenia hodowców koni przywiązują dużą wagę do zdrowia koni, wraz z badaniem ECVM rozpoczyna się szeroko zakrojony i kompleksowy projekt badawczy mający na celu wyjaśnienie przyczyn i powiązań związanych z ECVM. Badanie jest prowadzone wspólnie przez naukowców z Instytutu Badań nad Biologią Zwierząt Gospodarskich (FBN) w Dummerstorfie, Fundacji Wyższej Szkoły Weterynaryjnej w Hanowerze (TiHo) oraz Centrum Obliczeniowego Zjednoczonych Systemów Informacyjnych Hodowli Zwierząt (vit). Wsparcie merytoryczne zapewniają ponadto doświadczeni radiolodzy i lekarze weterynarii specjalizujący się w leczeniu koni, a także naukowcy z instytutów hodowli zwierząt na uniwersytetach w Getyndze i Kilonii. Badanie jest wspierane i finansowane przez IAFH.

O IAFH
Międzynarodowe Stowarzyszenie Hodowli Koni Przyszłości (International Association of Future Horse Breeding GmbH & Co KG, IAFH) zostało założone w celu wykorzystania potencjału genomiki w hodowli koni. Ponieważ pojedyncze stowarzyszenie rzadko byłoby w stanie samodzielnie podjąć się niezbędnych prac podstawowych, konieczne było wytyczenie nowych ścieżek działania. 
We współpracy z partnerami z branży oraz w ścisłej współpracy ze środowiskiem naukowym powinno udać się osiągnąć masę krytyczną koni, dla których dostępne są dane SNP obejmujące cały genom oraz informacje o cechach, aby ostatecznie móc wdrożyć rozwiązania oparte na genomice w hodowli koni jeździeckich i sportowych. Ponadto wspólne inwestycje podmiotów z branży w prace badawczo-rozwojowe stwarzają również możliwości kształtowania przyszłości. Stowarzyszenie Hodowców Koni Rasy Holsteńskiej (Verband der Züchter des Holsteiner Pferdes e.V.) jest udziałowcem w IAFH. 

Więcej informacji na temat IAFH

Zdjęcie: IAFH